Samorząd gospodarczy

NA ŚWIECIE

Izby gospodarcze to jedna z najstarszych form działania zbiorowego przedsiębiorców. Kupcy, jako pierwsi, nadali swoim działaniom na rzecz ładu rynkowego formę prawną. Niezwykle ważną rolę odegrało chrześcijaństwo, które zintegrowało nowy feudalny porządek prawny i gospodarczy. Feudalizm, uznając doktrynę społeczną chrześcijaństwa za podstawę, stworzył ekonomiczne przesłanki wyzwolenia w człowieku większej kreatywności i przedsiębiorczości. Był to jakościowy przełom w odniesieniu do ludzkiego czynnika produkcji.

Pierwsza wzmianka o izbie gospodarczej pochodzi z IX w. i dotyczy związku kupieckiego w Barcelonie. Związek ten nosił nazwę Consulado del Mar i skupiał kupców zajmujących się handlem morskim w basenie Morza Śródziemnego. We Francji, w 1599 r. istniała w Marsylii rada handlu - Conseil de Commerce. Składała się ona z "czterech nadzorców" wybranych spośród kupców i armatorów. W 1650 r. wspomniana Rada otrzymała nazwę izby handlu. W miastach niemieckich i Niderlandach kupcy zrzeszali się w gildiach. Punktem zwrotnym, w nowożytnych dziejach ludzkości, była rewolucja francuska. Obalając feudalną monarchię absolutną stworzyła, po raz pierwszy w dziejach, ustrojowe przesłanki dla powstania samorządu gospodarczego. W 1802 r. Bonaparte powołał na mocy dekretu konsularnego 22 nowe izby handlu, z izbą paryską na czele, która stała się wzorem nowożytnych izb samorządu gospodarczego. Izby te były po raz pierwszy w dziejach instytucji działania zbiorowego kupców i innych grup interesu korporacjami publicznoprawnymi. Miały z mocy dekretu charakter powszechny i obligatoryjne członkostwo. Zupełnie inną formę przyjęły izby anglosaksońskie, prywatno-prawne, o członkostwie dobrowolnym.

W POLSCE

Na ziemiach polskich samorząd gospodarczy powstał w okresie niewoli. Pierwszymi izbami samorządowymi były izby handlu i przemysłu w zaborze austriackim (1850 r.) i izby przemysłowo- handlowe w zaborze pruskim (1851 r). Natomiast w zaborze rosyjskim samorząd nie występował w żadnej formie, gdyż nie mieścił się on w doktrynie samodzierżawia carskiego. Po odzyskaniu niepodległości izby funkcjonowały początkowo w oparciu o znowelizowane prawo z okresu niewoli. Trwał spór o ustrój prawny i wybór modelu izb: francuski czy anglosaksoński. Wybór padł na model francuski, co było przede wszystkim skutkiem zaborów. Przez z górą 100 lat gospodarka polska była organizmem wewnętrznie niespójnym. Granice celne, systemy podatkowe, pieniądz - wszystko to dzieliło gospodarkę ziem polskich. Utworzenie jednolitego rynku wewnętrznego było jednym z najważniejszych zadań, jakie stanęły przed odrodzonym państwem polskim. Uznano wówczas, że najlepszym, dla procesu tworzenia jednolitego organizmu gospodarczego kraju, będzie skupienie wszystkich grup przedsiębiorców w izbach samorządowych, jako instytucjach związanych z państwem. Oznaczało to uznanie samorządu gospodarczego za podmiot administracji publicznej, równorzędny administracji rządowej i samorządowi terytorialnemu.

Za francuskim modelem izb gospodarczych przemawiała również tradycja. Izby według modelu francuskiego funkcjonowały na ziemiach polskich pod zaborem austriackim i pruskim już od połowy XIX w. Były sprawdzoną formą zbiorowego działania przedsiębiorców na rzecz ładu rynkowego. Po trzecie, za francuskim modelem izb przemawiały również powiązania gospodarcze Polski z zagranicą. Traktat wersalski obligował Republikę Weimarską do dopuszczania na jej rynek określonych ilości polskiego węgla, stali, surówki żelaza i cukru. Właścicielami zaś większości zakładów produkujących owe dobra np. na Górnym Śląsku czy w Łodzi byli Niemcy. Ich obligatoryjna przynależność do izb samorządowych, zdominowanych przez polskich przedsiębiorców, miała zabezpieczać strategiczne interesy Rzeczypospolitej.

Uwieńczeniem prac legislacyjnych były rozporządzenia Prezydenta RP z 1927 r. o izbach rzemieślniczych i izbach przemysłowo-handlowych oraz rozporządzenie z 1928 r. o izbach rolniczych. W wyniku tych aktów prawnych powstały izby gospodarcze jako podmioty administracji publicznej. Upodmiotowienie ustrojowe samorządu gospodarczego w II Rzeczpospolitej znalazło wyraz prawny w ustawie konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1935 r. art.72. ust.2 - "Administrację państwową sprawuje: a) administracja rządowa, b) samorząd terytorialny, c) samorząd gospodarczy". Wybuch drugiej wojny światowej przerwał działalność samorządu gospodarczego w Polsce na wiele dziesięcioleci. Przesłanki odrodzenia samorządu gospodarczego stworzyła ponownie transformacja ustroju politycznego i gospodarczego w 1989 r. Wszystkie izby gospodarcze są obecnie stowarzyszeniami prywatno-prawnymi, bezwładztwa administracyjnego. W przeciwieństwie do II Rzeczypospolitej, izby gospodarcze w III Rzeczypospolitej należą do modelu anglosaksońskiego. Żadna z nich nie ma charakteru powszechnego, nie może być reprezentatywnym partnerem środowiska przedsiębiorców wobec administracji rządowej i samorządu terytorialnego. W rezultacie, trwający w Polsce już piętnaście lat proces transformacji ustrojowej dokonuje się bez udziału samorządowych izb gospodarczych. Takie reformy gospodarcze, jak prywatyzacja i restrukturyzacja gospodarki przeprowadzane są przez urzędników administracji rządowej, bez udziału najbardziej zainteresowanego i kompetentnego w tej dziedzinie czynnika obywatelskiego, czyli przedsiębiorców. Początkiem procesu stopniowej odbudowy działalności izb było utworzenie Krajowej Izby Gospodarczej. Na zebraniu założycielskim, 13 lutego 1990 r., w jawnym głosowaniu przyjęto uchwałę o powołaniu Izby. Przedstawiciele 13 założycieli wybrali następnie Radę Izby oraz Komisję Rewizyjną. Dwa dni później sądowy wpis do rejestru dał początek najnowszej historii samorządu gospodarczego w Polsce.

Na podstawie książki "Samorząd w Polsce. Istota, formy, zadania" pod red. Stanisława Wykrętowicza, Wydawnictwo WSB, Poznań 2004

Czym jest IGRP?

Izba Gospodarcza Regionu Płockiego jest organizacją samorządu gospodarczego działającą od 2003 roku. Zrzesza (na zasadzie dobrowolności) przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na terenie subregionu płockiego- powiaty: gostyniński, płocki, sierpecki oraz miasto Płock. Czytaj dalej...

Jak dołączyć do IGRP?

Członkiem Izby może zostać przedsiębiorstwo, które prowadzi działalność zgodną z wymaganiami określonymi w Statucie IGRP. Zatem przed podjęciem decyzji o wstąpieniu do Izby należy zapoznać się szczegółowo ze Statutem. Jeśli są spełnione określone tam warunki, należy wypełnić deklarację członkowską, która jest dostępna do pobrania. Czytaj dalej...

Jesteśmy na Facebooku! IGRP

Jesteśmy na Twitterze! IGRP_

Adecco # # #
# # #
# # # #
# # #
# # #
# # # #
# # # #
# # #
# # # #
# #
# # # #
# # # #
# # #
# # # #
# # # #
# # # #
#  alt=
# # # #
# # # #
# # #